Burgstraat 60

Aan de rand van de historische binnenstad van Gorinchem, Zuid-Holland, staat deze voormalige brandweerkazerne uit 1939, tegenwoordig ingericht als woon-werkgebouw met circa 223 m² gebruiksoppervlakte wonen, circa 49 m² gebouwgebonden buitenruimte, vier slaapkamers, een werkplaats/studio, een open woonverdieping met terrassen en energielabel A. Het vrijstaande gebouw staat op een perceel van 109 m², direct bij de vestingwal, de Dalempoort en de Merwede.
De oorspronkelijke brandweergarage op straatniveau maakt het huis vooral interessant voor mensen die wonen willen combineren met een atelier, studio, praktijk, kantoor, werkplaats of ruimte voor een collectie.
De opbouw is helder en functioneel. Op de begane grond liggen werken en ontvangen, op de eerste verdieping de slaapkamers en badkamer en helemaal boven in het dagelijkse wonen. Die bovenste woonverdieping is licht en transparant, met terrassen rondom en uitzicht over de historische stad.
GESCHIEDENIS EN ARCHITECTUUR
De kazerne werd in 1939 in gebruik genomen door de brandweer en de luchtbeschermingsdienst voor de Bovenstad. In 1957 stond het gebouw een betere verkeersverbinding in de weg. Gorinchem koos niet voor sloop: de complete kazerne werd op rollen gezet en enkele meters naar de huidige positie verplaatst.
Tot 1984 bleef het gebouw in gebruik bij de brandweer. Daarna volgde een nieuwe periode als woonhuis met studio. Die geschiedenis is nog steeds zichtbaar in de architectuur. De brede dubbele deuren aan de Dalemstraat, de stalen ramen, betonnen draagstructuur, betonnen trap en robuuste werkvloer verwijzen rechtstreeks naar de oorspronkelijke functie.
De donkerblauwe stalen buitenluiken spelen een belangrijke rol in het gevelbeeld. Geopend tonen zij het ritme van de stalen ramen, gesloten krijgt het compacte bouwvolume een meer besloten uitstraling. Samen met het metselwerk geven zij de voormalige kazerne een heel eigen gezicht op de hoek van Burgstraat en Dalemstraat.
Boven op dit oorspronkelijke casco is in de jaren negentig een woongedeelte toegevoegd. Deze moderne opbouw behoort niet tot de oorspronkelijke kazerne uit 1939 en vormt juist een sterk contrast met het robuuste kazernegedeelte eronder. De opbouw is transparanter, krijgt van meerdere kanten daglicht en richt zich op de historische stad. De terrassen liggen vrijwel rondom de woonverdieping, zodat binnen en buiten hier voortdurend met elkaar verbonden zijn.
WONEN
De entree van de woning bevindt zich aan de oostzijde. Vanaf hier zijn het toilet, de trap en de werkruimte bereikbaar. De voormalige brandweergarage heeft daarnaast een eigen toegang via de dubbele deuren aan Dalemstraat 1.
Deze ruimte is momenteel ingericht als fietsenwerkplaats en heeft eerder als fotostudio gefunctioneerd. De atelier-, kantoor- en werkruimte meet circa 70 m². De betonvloer met vloerverwarming, betonnen balken, pantry, opslagmogelijkheden en directe toegang vanaf de straat maken de ruimte geschikt voor veelzijdig gebruik. Hier kan worden gewerkt, ontworpen, gebouwd, gefotografeerd, ontvangen of verzameld zonder dat bezoekers eerst door het woonhuis hoeven.
EERSTE VERDIEPING
De eerste verdieping vormt het private gedeelte. Rond de overloop liggen vier slaapkamers, een badkamer, separaat toilet en technische ruimte met aansluitingen voor wasmachine en droger. De grootste slaapkamer meet circa 21 m² en heeft drie vaste kasten, een inloopkast en dubbele deuren naar een Frans balkon op het zuiden. De overige slaapkamers meten circa 9 m², 8 m² en 8 m².
De badkamer van circa 5 m² is voorzien van een ligbad, inloopdouche, houten meubel met hardstenen waskom, inbouwkranen en vloerverwarming. Door de vier slaapkamers op één verdieping bij elkaar te houden, blijft het slapen duidelijk gescheiden van zowel het werken beneden als het wonen boven.
TWEEDE VERDIEPING
Bovenin verandert het gebouw van karakter. De tweede verdieping bestaat uit een ruime open woonruimte met keuken, eetgedeelte en zitgedeelte.
Hier wordt de voormalige kazerne ineens licht en open. Ramen, deuren en schuifpuien brengen van meerdere kanten daglicht binnen en verbinden de woonruimte direct met de terrassen. Vanuit vrijwel iedere zijde is er zicht op de historische stad. Binnen koken of aan tafel zitten en daarna eenvoudig een andere plek buiten zoeken, afhankelijk van zon, wind en moment van de dag, hoort bij de manier waarop deze verdieping werkt.
De woonkamer meet circa 37 m². De keuken van circa 18 m² staat vrij in de ruimte en heeft een RVS-werkblad, greeploze fronten en Gaggenau-apparatuur. Verder is er genoeg ruimte voor een grote tafel en een extra zithoek.
Vanuit de woonruimte en de terrassen zijn onder meer de Grote Toren, de watertoren, molens en delen van de Gorinchemse vesting zichtbaar. Beneden bepaalt de vroegere brandweerfunctie het gebouw, boven is juist de stad het decor.
BUITENRUIMTE EN PARKEREN
Het perceel meet 109 m² en is vrijwel geheel bebouwd. Een traditionele achtertuin is er niet. De buitenruimte bevindt zich vooral rondom de bovenste woonverdieping, waar meerdere terrassen zijn aangelegd. De twee belangrijkste dakterrassen meten circa 31 m² en 8 m². Aan de zuidzijde staat een lamellenoverkapping met automatische windsensor.
Deze vorm van buitenruimte past bij het vrijstaande gebouw en de binnenstedelijke ligging. Buiten zitten betekent hier afstand tot straatniveau, uitzicht over de stad en directe aansluiting op de woonruimte. Doordat de terrassen grotendeels rond het verblijfsgedeelte liggen, kan gedurende de dag een andere plek worden gekozen. De vestingwal ligt bovendien op circa 50 meter van de voordeur. Parkeren vindt plaats in de gereguleerde binnenstad. Bewoners kunnen een bewonersparkeervergunning aanvragen; per adres zijn maximaal twee vergunningen mogelijk. Voor bezoekers bestaat een aparte bezoekersregeling. De exacte parkeerrechten zijn afhankelijk van het vergunninggebied waarin het adres valt.
BESTEMMING EN MOGELIJKHEDEN
Het perceel heeft de bestemming ‘Gemengd - 1’. Wonen, inclusief een aan huis verbonden beroep, is toegestaan. Op de eerste bouwlaag zijn daarnaast onder voorwaarden onder meer kantoren en zakelijke dienstverlening, maatschappelijke functies, cultuur en ontspanning en persoonlijke dienstverlening mogelijk.
Dat sluit goed aan op de bestaande indeling. Een architect, fotograaf, ontwerper, kunstenaar, adviseur of andere zelfstandig ondernemer kan beneden werken en boven wonen. Voor een verzamelaar biedt de voormalige garage ruimte voor opslag, presentatie of werkzaamheden aan een collectie.
Ook volledig wonen is mogelijk. De ruimte beneden kan dan bijvoorbeeld worden gebruikt als bibliotheek, muziekruimte, speelruimte, hobbyruimte of aanvullend woonprogramma.
Het gebouw dwingt dus niet tot één manier van gebruik. De bestaande structuur geeft juist ruimte om wonen, werken, maken en verzamelen in verschillende verhoudingen met elkaar te combineren. Eventuele verdere functiewijziging, zelfstandige bedrijfsunit, woningsplitsing of ingrijpende bouwkundige wijziging vraagt vooraf afstemming met de gemeente.
BOUWKUNDIGE STAAT EN VERDUURZAMING
Het gebouw beschikt over energielabel A. Er zijn zonnepanelen, een hybride warmtepomp/cv-installatie van Daikin en Intergas uit 2017 en vloerverwarming in meerdere ruimten. Daarnaast zijn dubbele beglazing, voorzetvoorzieningen en in een deel van de oorspronkelijke stalen ramen vacuümglas toegepast. Ook is een waterontharder aanwezig.
Vooral de combinatie van stalen ramen en vacuümglas is interessant. De slanke profielen horen bij het oorspronkelijke gebouw; het vacuümglas verhoogt het comfort zonder dat daarvoor vanzelfsprekend zwaardere raamprofielen nodig zijn. Zo is het gebouw aangepast aan hedendaags wonen, terwijl belangrijke onderdelen van het oorspronkelijke casco zichtbaar zijn gebleven.
LIGGING
Burgstraat 60 ligt aan de oostzijde van de historische binnenstad van Gorinchem, op de overgang tussen stad, vestingwal en rivier. Winkels, horeca, theater en dagelijkse voorzieningen bevinden zich op loop- en fietsafstand. De stad beschikt daarnaast over scholen, sportvoorzieningen, een ziekenhuis, jachthaven en station. Vrijwel voor de deur ligt de mooiste vestingwal van Nederland. De Dalempoort uit 1597, de enige bewaard gebleven stadspoort van Gorinchem, ligt eveneens dichtbij. Vanaf hier begint direct de overgang naar de Merwede en het landschap rondom de stad met de vele fiets- en wandelgebieden.
Gorinchem maakt als vestingstad deel uit van de Hollandse Waterlinies, sinds 2021 UNESCO Werelderfgoed. Dat historische systeem is hier niet alleen iets op de kaart. De wallen liggen om de hoek, vanuit de woonverdieping zijn delen van de vesting zichtbaar en binnen enkele minuten loop je vanuit de compacte binnenstad naar groen en water.
De stad ligt bij de A15 en A27 en heeft goede verbindingen richting Utrecht, Rotterdam, Breda en ’s-Hertogenbosch. Via de MerwedeLingelijn zijn Dordrecht en Geldermalsen per trein bereikbaar. Ook de Alblasserwaard, Biesbosch en Betuwe liggen binnen handbereik. Ook zijn er vanaf de binnenstad diverse veerdiensten. Voor iemand die wonen en werken wil combineren, komt hier nog iets bij. Bezoekers kunnen de werkruimte rechtstreeks vanaf de Dalemstraat bereiken, terwijl het centrum, station en de belangrijkste voorzieningen dichtbij liggen.
BIJZONDERHEDEN
– Voormalige brandweerkazerne uit 1939
– In 1957 als compleet gebouw enkele meters verplaatst
– Sinds 1984 in gebruik als woonhuis met studio
– Circa 223 m² gebruiksoppervlakte wonen
– Circa 49 m² gebouwgebonden buitenruimte
– Bruto-inhoud circa 857 m³
– Perceeloppervlakte 109 m²
– Circa 70 m² zelfstandige werk-/studioruimte op de begane grond
– Vier slaapkamers en één badkamer
– Latere transparante dakopbouw met terrassen vrijwel rondom
– Bestemming ‘Gemengd - 1’, wonen en aan huis verbonden beroep toegestaan
– Energielabel A, hybride warmtepomp/cv, vloerverwarming, zonnepanelen, waterontharder en gedeeltelijk vacuümglas
TOT SLOT
De geschiedenis van deze voormalige brandweerkazerne gaat steeds over aanpassing. Eerst gebouwd voor brandweer en luchtbescherming, daarna in zijn geheel verplaatst en vervolgens veranderd in een gebouw voor wonen en werken. Die bruikbaarheid is nog steeds de kern. Beneden is circa 70 m² ruimte voor werk, onderneming, atelier of collectie. Daarboven ligt het private gedeelte en helemaal boven in het wonen, met licht, uitzicht en terrassen rondom.
Het interessante is dat de verschillende functies elkaar niet in de weg hoeven te zitten. Werken heeft een eigen voordeur, slapen een eigen verdieping en het dagelijkse wonen bevindt zich boven de stad. Daarmee biedt de voormalige kazerne ruimte aan mensen die meer met hun huis willen kunnen doen dan er alleen wonen.
Meer weten over de geschiedenis, mogelijkheden of het gebruik van de voormalige brandweerkazerne? Neem gerust contact op met Redres. Wij vertellen er graag meer over.